David Keuning

Wie vanuit Almere Haven over de dijk langs het Gooimeer naar het oosten rijdt, ziet tussen de grote, vrijstaande huizen in de nieuwbouwwijk Overgooi al gauw een knaloranje woongebouw. De rechthoekige villa met vijf woningen, gebouwd in opdracht van evenveel gezinnen, steekt scherp af tegen de traditionele huizen met puntdaken eromheen.

In plaats van één voordeur zijn er vijf. Het Amsterdamse ontwerpbureau Next Architects plaatste die deuren niet in de gevel, maar verstopte ze her en der in een overdekte buitenruimte onder de woonlaag op de eerste verdieping. Rechthoekige opbouwtjes op het platte dak geven toegang tot dakterrassen, afgeschermd met borstweringen van flexibel gaaswerk. Het geheel lijkt nog het meest op een verbandtrommel waaruit schijnbaar willekeurig wat happen zijn weggenomen.

Niet bij iedereen valt het pand in goede aarde. “Sommige mensen uit de buurt zeiden teleurgesteld: dit had het Gooi van Flevoland moeten worden”, vertelt architect Michel Schreinemachers van Next. “Daarbij hadden ze iets heel anders voor ogen.”

Ook bewoner Kees Noordhoek krijgt soms kritiek. “Het gebouw roept heftige reacties op”, zegt hij. “Maar ik vind het een prachtig gebouw. De meeste villa’s hier zijn juist ontzettend behoudend. Bij een jonge stad hoort nieuwe architectuur, vind ik.”

Noordhoek krijgt naar eigen zeggen regelmatig positieve reacties van voorbijgangers. Volgens Schreinemachers hebben de bewoners ook burgemeester Annemarie Jorritsma (die in dezelfde buurt woont) en wethouder Adri Duivesteijn aan hun zijde. Duivesteijn probeert de kwaliteit van de architectuur in zijn gemeente te bevorderen door particulieren aan te moedigen zelf, in groepjes, opdracht te geven tot de bouw van een gezamenlijk woongebouw. Zo hoopt hij de gebruikelijke eentonigheid van nieuwbouwwijken te vermijden.

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Van de tien kavels die in Overgooi zijn gereserveerd voor ‘collectief particulier opdrachtgeverschap’, zoals dat heet, zijn er nog maar twee bebouwd. Een derde is in planning, en “de rest is een stille dood gestorven”, aldus Noordhoek.

In dit geval kan Duivesteijn tevreden zijn: het huis voldoet in niets aan het beeld dat de meeste mensen van een villa hebben. Het hoekige gebouw steekt net boven de dijk van het Gooimeer uit, en is door de felle kleur helemaal zichtbaar vanuit Huizen, aan de overzijde van het water. De bewoners zelf kijken op de bovenste verdieping ook over het water uit, en daar was het allemaal om begonnen, zegt Schreinemachers: “De opdrachtgevers wilden allemaal uitzicht over het meer aan de zuidzijde, maar iedereen wilde ook een eigen terras aan de gemeenschappelijke tuin, en die ligt op het westen.” De oplossing: het hele complex is een verdieping opgetild, en de tweede verdieping is ten opzichte van de eerste een kwart slag gedraaid. Daardoor grijpen alle woningen op een ingewikkelde manier in elkaar.

Schreinemachers overwoog verschillende kleuren voor het gebouw, maar verwierp de een na de ander: zwart (“te somber”), wit (“te modernistisch”), rood (“te onorigineel, want er staan in Almere al drie knalrode woontorens langs de A6, van architect Liesbeth van der Pol”). Ook groen viel af, want er staan veel bomen in de lommerrijke buurt en “het moest wel een beetje smoel krijgen”. En dus werd het oranje.

Die kleur zorgt ervoor dat de woningen onmiddellijk doen denken aan het spraakmakende kantoor dat architectenbureau MVRDV tekende voor grafisch ontwerpbureau Thonik. Ook dat gebouw, op de binnenplaats van een gesloten bouwblok aan de Weesperzijde in Amsterdam, was na de oplevering in 2001 fel oranje geschilderd. Vier jaar later, na hardnekkige protesten van omwonenden, schilderde Thonik het kantoor groen.

Is Schreinemachers niet bang dat zijn gebouw hetzelfde lot beschoren is? “Nee hoor. Zo raar is de kleur nou ook weer niet. Als je door de Noordoostpolder rijdt, zie je overal om je heen boerderijen met van die gigantische oranje pannendaken in het weiland staan. Onze villa heeft precies de kleur van die dakpannen. Bovendien zit er in Overgooi veel meer ruimte tussen de woningen.”

En verder is de architect van een beetje commotie helemaal niet vies. “Mensen vinden het fantastisch of ze vinden het niets”, zegt hij. “Die uitgesproken reacties zijn voor ons het grootst denkbare compliment.”